Archikatedra łódzka - neogotyk z nieotynkowanej cegły
Archikatedra łódzka św. Stanisława Kostki to świątynia, której historia zaczęła się od konkursu na projekt ogłoszonego w 1898 roku. Co sprawia, że ta katedra tak wyraźnie odcina się od miejskiej zabudowy? Przede wszystkim skala, materiał i styl. W tekście znajdziesz opis czasu powstania katedry i jej architektury; jest to również omówienie sporu o autorstwo, który towarzyszył tej inwestycji od początku.
Czym jest neogotyk w Łodzi?
Wśród najbardziej widocznych przykładów neogotyku w Łodzi jest archikatedra łódzka. Styl ten nawiązuje do średniowiecznych wzorców gotyckich, ale katedra powstała w latach 1901-1912. Kamień węgielny poświęcono 16 czerwca 1901 roku, a budowa trwała jedenaście lat. Świątynia miała stanąć w szybko rosnącym mieście, a jej dzieje zaczęły się od konkursu z 1898 roku.
Najbardziej widoczną cechą tej katedry jest jej wysokość. Maksymalnie katedra mierzy około 104,5 metra, więc dominuje nad okolicą i jest łatwa do zauważenia z daleka. Do gotyckiego charakteru należą też wysokie, smukłe okna w kształcie lancetów. Wypełnia je kolorowe szkło, które nadaje wnętrzu odmienną atmosferę niż ceglane ściany z zewnątrz. Smukłe lancety współgrają z wysokością budowli i podkreślają jej pionowy charakter, dlatego okna są w tej katedrze równie ważne jak ściany.
Dlaczego katedra w Łodzi to cegła bez tynku?
Elewacje tej katedry wykonano z nieotynkowanej cegły. Jest to technika o niemieckiej nazwie Rohbau, czyli budownictwo z cegły licowej. W takim przypadku cegła nie jest zakrywana tynkiem, lecz pozostaje widoczna jako wykończenie ścian, więc to ona odpowiada za wygląd katedry z zewnątrz.
Katedra w Łodzi z cegły ma wyrazisty, surowy wygląd, który od razu odróżnia ją od budynków z gładkimi, otynkowanymi fasadami. Jest to sposób budowania, który dobrze współgra z neogotykiem, bo podkreśla pionowe linie smukłych okien. Kolorowe szkło tworzy dla tej surowej powierzchni wyraźny kontrast i jest jednym z elementów, które decydują o odbiorze całej budowli.
Kto zaprojektował archikatedrę łódzką?
Z projektem jest łączone nazwisko architekta Emila Zillmanna, a za prowadzenie budowy odpowiedzialna była firma Wende i Zarske. Źródła różnie rozkładają akcenty między autorstwem projektu a jego realizacją, dlatego trudno wskazać jednoznaczny podział zasług.
Przy opisie historii tej katedry należy więc zachować ostrożność i nie upraszczać tej kwestii. Spór o autorstwo ma swoje tło. Konkurs na projekt kościoła ogłoszono w 1898 roku, czyli trzy lata przed poświęceniem kamienia węgielnego. Towarzyszyły mu polemiki o to, kto powinien być autorem świątyni dla szybko rosnącego miasta. Z tego względu rozmowa o archikatedrze łódzkiej zawsze dotyczy zarówno samego projektu, jak i firmy, która go zrealizowała.
Co warto zapamiętać o tej katedrze?
Tutaj znajdziesz kilka cech świątyni, które możesz łatwo sprawdzić. Powstała w latach 1901-1912, ma około 104,5 metra wysokości, jest neogotycka, a jej ściany wykonano z nieotynkowanej cegły w technice Rohbau. Do tego dochodzą lancetowe okna z kolorowym szkłem oraz niejednoznaczna historia autorstwa. Warto też pamiętać o kolejności dat, czyli najpierw konkurs w 1898 roku, potem kamień węgielny w 1901 roku, a na końcu zakończenie budowy w 1912 roku.
Archikatedra jest dobrym punktem wyjścia do poznawania architektury miasta.